Hornussen – waar de "Nuoss vom Bock ins Ries fliegt".

Hornussen lijkt op het eerste gezicht een mengeling van golf en baseball – en toch is het veel meer: het is een typisch Zwitserse sport met een traditie die terugreikt tot in de 16e eeuw.

Inhoud delen

Bedankt voor uw waardering
Om de geesten te verjagen, was het vroeger een gebruik, brandende blokjes hout van de berg af het dal in te slaan. Vanuit deze oeroude traditie moet naar men zegt het hornussen ontstaan zijn: een teamspel, gespeeld door alle leeftijdsgroepen - en zonder bepaalde sociale of maatschappelijke basisstructuur.

Spelverloop

Het spel betekent voor het team aan slag: de nouss (een soort puck) zo ver mogelijk het speelveld van de tegenstander in zien te drijven. Voor het verdedigende team gaat het erom, de naderende nouss zo vroeg mogelijk met de (dak)spaan te stoppen. Meestal worden er twee rondes gespeeld, waarbij elk team per ronde eenmaal slaat en eenmaal verdedigt. Elke speler slaat per ronde twee keer met telkens drie pogingen. Een spel heeft geen vastgelegde duur, het spelen van twee rondes duurt in de regel drie tot vier uur. Het team met minder nummers wint – d.w.z. dat bij dat team minder hornussen ongestopt in het speelveld zijn beland. Aanvullend op het teamklassement geldt bij het Zwitsers kampioenschap en bij feestelijke evenementen een individueel klassement.

De hornuss

De hornuss resp. de nuoss was oorspronkelijk een van hout of zelfs hoorn gemaakte schijf, die in het veld geslagen werd. Over het begrip hornuss zijn er verschillende verklaringen. Alle betekenissen voeren terug naar het "hoornachtige", zoemende geluid van de nouss. Metingen van het biomechanische instituut van de ETH in Zürich wezen overigens duidelijk uit, dat de hornuss bij een slagsnelheid van max. 85 m/s (306 km/h) een vluchthoogte van 50 tot 70 meter en een afstand tot en met 330 meter bereikt.

Een wedstrijd

Oorspronkelijk moest bij het hornussen de verliezende partij de na het spel ingenomen Zvieri (tussenmaaltijd) betalen. Tegenwoordig is dit vervangen door weddenschappen over het eindresultaat van het spel, waarbij de inzet in de regel tussen 50 en 100 frank per spel ligt. Weddenschappen zijn ook bij vriendschappelijke wedstrijden gebruikelijk - het wedden zit al in het woord wed-strijd. Ook is het gebruikelijk, dat individuele spelers die ongeveer even sterk zijn, om een biertje wedden over de te maken punten.

Geschiedenis

Toen met het hornussen werd begonnen, waren het waarschijnlijk vooral jonge, vrijgezelle boeren die het spel speelden. Ze ontmoetten elkaar in de nazomer/herfst om op de afgeoogste velden tegen boeren uit andere dorpen te spelen. Volgens de overlevering dienden zulke evenementen enerzijds om de krachten tussen de spelers te meten, maar ook om de geschillen tussen de dorpen onderling op te lossen. Ondanks de pogingen om de zaken op speelse wijze op te lossen, moeten er na het hornussen regelmatig flinke knokpartijen zijn ontstaan. De eerst schriftelijke vermeldingen over het hornussen vind je in de kerkelijke registers uit de 16e en 17e eeuw, de eerste bekende hornusswedstrijd vond plaats in 1655 in Trub. Tegen het einde van de 19e eeuw werden ook bij het hornussen verenigingen opgericht en spelregels opgesteld. In 1902 werd de nationale overkoepelende organisatie (eedgenootschappelijke hornussbond) opgericht. De eedgenootschappelijke bond en zijn regionale subbonden organiseren het kampioenschap van de verschillende liga's, het om de drie jaar gehouden eedgenootschappelijke hornussfeest, het hornussen tijdens het eedgenootschappelijke worstel- en alpenboerenfeest evenals andere plaatsvindende feesten.

Actueel

Het hornussspel wordt vooral gespeeld in de kantons in het Middengebied Bern, Solothurn en Aargau. Hornussen is tot op heden en ondanks het grote aanbod aan de meest uiteenlopende sportsoorten erg populair, hetgeen volgens de bond vooral dankzij de nauwe band tussen sportieve en traditionele elementen het geval is. In 2011 waren er ca. 270 hornussgroepen met ca. 8300 spelers, die in vier doelcorporaties en verenigingen georganiseerd en bij de overkoepelende organisatie aangesloten zijn.
Bron

www.ehv.ch www.lebendige-traditionen.ch

Kies een andere weergave van de resultaten: