Het mobieltje van de Alpen

Davos

Davos, Strelaalp

Davos, Strelaalp

Davos - Sky Views 4

Davos - Sky Views 4

Davos - Parsenn

Davos - Parsenn

Parsenn Weissfluhjoch, Klosters

Parsenn Weissfluhjoch, Klosters

Davos - Schatzalp-Bahn

Davos - Schatzalp-Bahn

Davos - Jakobshorn

Davos - Jakobshorn

Davos - Strelaberg

Davos - Strelaberg

Davos Platz - Schweizerische Alpine Mittelschule Davos

Davos Platz - Schweizerische Alpine Mittelschule Davos

Weissfluhjoch

Weissfluhjoch

Monstein 2

Monstein 2

Davos - St.Johann / Rinerhorn

Davos - St.Johann / Rinerhorn

Davos - Schatzalp Panorama Hotel

Davos - Schatzalp Panorama Hotel

Sommer-Schlittelbahn, Blick zur Strelaalp

Sommer-Schlittelbahn, Blick zur Strelaalp

Davos - Bolgen

Davos - Bolgen

Schatzalp Panorama-Restaurant

Schatzalp Panorama-Restaurant

Davos - Golfplatz / Dischma

Davos - Golfplatz / Dischma

Chalet Hotel Larix Davos, Jakobshorn

Chalet Hotel Larix Davos, Jakobshorn

Panorama Hubel

Panorama Hubel

Davos - Strelapass

Davos - Strelapass

Rinerhorn, blick auf Jakobshorn

Rinerhorn, blick auf Jakobshorn

Bergrestaurant JSCHALP Jakobshorn Davos

Bergrestaurant JSCHALP Jakobshorn Davos

Davos Wolfgang - Davosersee

Davos Wolfgang - Davosersee

Parsenn

Parsenn

Davos - Eisstadion

Davos - Eisstadion

Davoser Bergwelt

Davoser Bergwelt

Davos - Langlaufzentrum

Davos - Langlaufzentrum

Davos - Kirchlispitzen / Sulzfluh

Davos - Kirchlispitzen / Sulzfluh

Schatzalp / Schiahorn

Schatzalp / Schiahorn

Sertig

Sertig

Davos 180° Panorama mit Jakobshorn

Davos 180° Panorama mit Jakobshorn

Davos Dorf - Weissfluhjoch

Davos Dorf - Weissfluhjoch

Davos Platz - Jakobshorn

Davos Platz - Jakobshorn

Bergrestaurant Châlet Güggel Jakobshorn Davos

Bergrestaurant Châlet Güggel Jakobshorn Davos

De alpenhoorn is zonder concurrentie hèt Zwitserse nationale instrument. Hoe dat is ontstaan en wat er zo bijzonder is aan de alpenhoorn vertelt alpenhoornbouwer Beat Kollegger in het navolgende gesprek.

Inhoud delen

Bedankt voor uw waardering

MySwitzerland Waar komt de alpenhoornmuziek vandaan? Wat is het basisidee? Beat Kollegger de precieze oorsprong van de alpenhoorn is niet met zekerheid vast te stellen. De eerste vermeldingen van het begrip 'Alphorn' dateren uit 1527 en stammen uit het klooster St. Urban bij Langenthal. Wat we wel weten: mensen in de Alpen hebben sinds mensenheugenis op hoorns geblazen, uit hout, horens dan wel uit botten. Vroeger was de alpenhoorn een signaal- en herdersinstrument – zeg maar het mobieltje van de Alpen. Zo kon men zich over berg en dal verstaanbaar maken, elkaar waarschuwen en ook de alpenzegen verkondigen. En de herders hebben met de alpenhoorn de koeien bijeen gedreven en ze gekalmeerd. Dat kenmerkt ook de bijzonderheid van de alpenhoornmuziek: die bestaat uit 15 natuurtonen. Een daarvan, de beroemde alpenhoorn-fa, kun je alleen met een alpenhoorn voortbrengen. De klanken van de hoorn raken mensen diep in hun ziel en kunnen zelfs heimwee oproepen. Daarom was het vroeger in vreemde krijgsmachten verboden om de alpenhoorn te bespelen. Hoe bent u alpenhoornbouwer geworden? Dit beroep kun je eigenlijk niet leren, je wordt het gewoon. Ik ben opgeleid als meubelmaker en instrumentenbouwer. Later heb ik mezelf als muzikant en dirigent bijgeschoold. Deze combinatie van hout- en muziekkennis is voor de alpenhoornbouw natuurlijk ideaal. Waaruit bestaat een alpenhoorn en hoe wordt ie gemaakt? Er zijn drie soorten van alpenhoorns: de normale, lange hoorn; de korte, gebogen „Büchel“, die vooral in Centraal-Zwitserland bespeeld wordt, en dan nog de Bündner Oberländer Tiba (uitgesproken „tuba“) uit metaal of glas. Een alpenhoorn bestaat uit drie delen, een beker, een middenstuk en een eindstuk, ook wel handstuk genoemd. De beker is omhoog gebogen, zodat de tonen niet de grond in gespeeld worden. De afzonderlijke delen worden in elkaar gestoken, rubberen ringen zorgen voor de afdichting. Aan de buitenkant wordt de hoorn met pitriet omwikkeld – vroeger nam men daarvoor bast of wortels. Een alpenhoorn in de toonsoort Ges is 3,4m lang, een in F meet 3,6 meter. Voor onze alpenhoorns gebruiken we uitsluitend „maanhout“ van dennen uit het plaatselijke Albuladal. Maanhout wordt bij de juiste stand van de maan, kort voor nieuwe maan gehakt. De kennis omtrent de buitengewone kwaliteit van zulk hout is oeroud en tegenwoordig zelfs wetenschappelijk onderbouwd. Waar moet je bij het maken van een alpenhoorn bijzonder op letten? Iedere alpenhoornbouwer heeft zijn eigen constructiewijze. De kennis wordt eigenlijk niet verder gegeven. Ik investeer veel tijd en denkwerk in het optimeren van onze alpenhoorns. Daarbij zijn talrijke factoren even belangrijk: stemming, het aanspreken en de klankkwaliteit, sterkte van de wand en de conus, de keuze van het hout, evenals de mensuur van het instrument. Zo zijn wij bijvoorbeeld de enigen die bij de beker een fijne veer inbouwen. Een alpenhoorn wordt tegenwoordig met computergestuurde CNC-frezen op maat gesneden. De rest is puur handwerk, ongeveer 25 tot 30 uur per instrument. Hoe bespeel je een alpenhoorn? En waar? Geblazen wordt de alpenhoorn net als een trompet, dus met een rond mondstuk. Daarom behoort hij tot de koperinstrumenten en niet tot de houten, alhoewel hij uit hout vervaardigd is. Alpenhoornmuziek is op jodel- en alpenfeesten te horen, maar ook op 1 augustus, de nationale feestdag van Zwitserland) en op dorps- en streekfeesten. En natuurlijk oefenen alpenhoornblazers ook in de vrije natuur. De hoorn wordt solo, in duo, trio, kwartet of in een sextet gespeeld. Welke alpenhoornmuziek hoort u het liefst? De melodieuze. De alpenhoorn hoor je tegenwoordig niet alleen als nostalgisch traditioneel instrument, maar ook in rock, pop of jazz. En sinds de jaren '70 wordt hij zelfs als concertinstrument ingezet. De alpenhoornspeelster Eilana Burki bijvoorbeeld speelt op haar hoorn jazz, tango of latino-ritmes. Ik vind het goed dat de alpenhoorn ook in moderne muziek is doorgedrongen. Alhoewel mij persoonlijk de klassieke, oorspronkelijke melodieën beter bevallen. Wat voor mensen kopen een alpenhoorn? Het zijn allemaal mensen die natuurklanken bijzonder waarderen. Dat zijn niet alleen beroepsmuzikanten, maar ook particulieren, jong en oud. Hoeveel hoorns bouwt u per jaar en wat kosten ze? Ongeveer 10 tot 20 stuks. Een alpenhoorn kost tussen de 2500 en 3000 Zwitserse Franken.

Verkoopt u ook aan het buitenland? Ja, deels. Onlangs nog mochten we de Indonesische ambassadeur in Zwitserland een alpenhoorn aanbieden. Maar Zwitserland blijft de belangrijkste markt. De beste reclame is met zekerheid de hoge kwaliteit van onze instrumenten, het prijsniveau en tot slot ook oprechtheid bij de verkoop.

Kies een andere weergave van de resultaten: