De laatste gasfabriek in zijn soort - Schlieren
Overzicht
-
Kaart
Inleiding
Aan het begin van de twintigste eeuw was de gasfabriek in Schlieren de grootste van Zwitserland. Het grotendeels goed bewaard gebleven ensemble bestaat uit een aantal indrukwekkende industriële gebouwen en een aantal aantrekkelijke fabriekswoningen - van de villa van de directeur tot de arbeiderswoningen.
In 1898 werd de grootste energieproducerende fabriek van Zwitserland opgestart, gelegen op de bodem van het toen nog grotendeels onontwikkelde Limmattal. Omdat de stijgende vraag naar gas een gestage groei van de productie vereiste, werd de gasfabriek geleidelijk uitgebreid tot het begin van de jaren 1930. De stadsgasproductie in Schlieren werd in 1972 gestaakt toen de stad Zürich overschakelde op aardgas. De oude gasfabriek verloor haar oorspronkelijke functie en heeft sindsdien een nieuwe bestemming gekregen.
De Turmstrasse vormt de hoofdas door het gebied. Deze wordt in het westen geflankeerd door grote industriële loodsen en in het oosten door kleinere operationele gebouwen. Hier staat ook de krachtcentrale, een dominante verschijning met een prachtige bakstenen gevel. De markante gebouwen op het terrein zijn de imposante watertoren met zijn geglazuurde tegels en de 35 meter hoge gasmeter. De gigantische cokesopslagplaats, gebouwd in 1896 voor de Nationale Tentoonstelling, is een van de grootste negentiende-eeuwse staalconstructies van Zwitserland. Het grootste zwaargebouwde gebouw op het terrein is echter de retort en het kolenhuis.
Het industriële ensemble omvat ook de elegante directeursvilla, de vier mooie huizen voor de fabrieksbedienden en ambtenaren met hun ruime tuinen, plus de keurig ingerichte arbeidersverblijven die centraal tegenover de ingang van de fabriek liggen en ook overvloedig groen hebben.
Uitstapje
Het terrein van de voormalige gasfabriek is openbaar toegankelijk en wie het wil verkennen, kan er gewoon doorheen wandelen. Verschillende panden zijn verhuurd als winkels en magazijnen. Klimliefhebbers kunnen een bezoek brengen aan het klimcentrum in een van de voormalige fabriekshallen.
ISOS
ISOS staat voor het bestand van stadsgezichten in Zwitserland die bescherming verdienen en van nationale betekenis zijn. Dit bestand wordt door de Rijksdienst voor Cultuur (Bundesamt für Kultur, BAK) samengesteld. ISOS benoemt de waardevolste nederzetting van Zwitserland Op dit moment zijn dat ongeveer 1200 stadsgezichten, van gehucht tot stad. Dit bestand maakt het mogelijk om de ontwikkeling en de identiteit van de opgenomen nederzettingen te doorgronden. Dit draagt bij tot het behoud van Zwitserse architectonische diversiteit en bevordert een duurzame planning en een hoogstaande Baukultur.
