Zwitserse fotografie

Zwitserse fotografie

Er is geen sprake van een typisch Zwitserse fotografie. Veel bekende Zwitserse fotografen hebben echter gemeenschappelijk dat zij carrière in het buitenland maakten. Als typisch Zwitsers zou men de themakeuze van het Zwitserse cameramuseum in Vevey kunnen opvatten, dat een wetenschappelijke visie op het mechanische element in de fotografie laat zien en zich richt op apparatuur en techniek.
cameramuseum

Fotografie en toerisme

Tot de centrale beeldthema's van Zwitserland horen panoramafoto's van de Alpen. In de collectie van het Zwitserse Nationale Museum zijn daarvan unieke opnamen te zien. Waaronder de grote innovatiemomenten in de panoramafotografie rondom Adolphe Braun, Emil Ganz en Emil Schulthess, tot en met de digitale revolutie van alpinist en informaticus Matthias Taugwalder uit Wallis. Deze laatste voegde in een eerdere tentoonstelling zijn beelden samen via een stitchingprocedure tot een spectaculair, beloopbaar panorama met adembenemende rondomzichten. Jean Gabrell publiceerde in 1927 Gaberells Schweizer Bilder. Eerste deel. Deze fotograaf was onafgebroken onderweg in Zwitserland, vaak in de bergen. Hierdoor ontpopte hij zich als specialist in bergfotografie. Zijn afbeeldingen wist hij ook succesvol als ansichtkaarten te verkopen.

Fotografie als kunst

Als kunstvorm ontwikkelde de fotografie zich in Zwitserland pas relatief laat; de eerste galerieën ontstonden in de jaren 80. Vanwege het gebrek aan instituten moesten fotografen op een of andere manier de kost verdienen, doorgaans was kunst - indien al voorhanden - een hobby. Gelegenheid om met fotografie een inkomen te verwerven ontstond in toenemende mate vanaf de jaren 20 door opdrachten uit de reclamewereld en vanaf de jaren 30 door de opkomst van geïllustreerde tijdschriften.

Objectfotografie

Sedert de jaren 20 was er vooral in de reclamebranche behoefte aan perfecte afbeeldingen van voorwerpen: zakelijke productfoto's die neutraal en vrij waren van context. Objectfotografie had in precisieland Zwitserland zelfs een beetje thuisvoordeel. Een hoogtepunt bereikte objectfotografie dan ook met de opkomst van Swiss Style, een toonzettende grafische en design-stijl die in Zwitserland werd ontwikkeld in de jaren 50 en criteria van reinheid, leesbaarheid en objectiviteit vooropstelde - een stijl die doorgaans liever foto's dan tekeningen toepaste. Bekende vertegenwoordigers van Zwitserse objectfotografie zijn o.a. Hans Finsler, Werner Bischof, René Burri en Herbert Matter.

Fotojournalisme

Toen de oplagen van de geïllustreerde pers in de jaren 20 pijlsnel groeiden en steeds meer kranten met foto's en geïllustreerde tijdschriften ontstonden, verplaatste de persfotograaf zich van de periferie van de krantenwereld naar het centrum daarvan. Eind jaren 20 ontwikkelden zich - vanuit de persmetropool Berlijn - modern vormgegeven fotoreportages, die een thema neerzetten in doorlopende beeldverhalen. Plotseling waren fotografen niet langer fotoleveranciers, maar beeldvertellers. Overeenkomstig werden zij vaak aan het begin van de reportage ex aequo genoemd met de tekstschrijver. Tot de bekendste Zwitserse persfotografen behoren o.a. Walter Bosshard, Hans Staub, Gotthard Schuh, Jakob Tuggener, Paul Senn en Theo Frey.

Subjectieve fotografie

Vanuit Duitsland brak de subjectieve fotografie in jaren 50 ook door in Zwitserland. Deze zag zichzelf uitdrukkelijk als kunstzinnige fotografie. De primaire focus lag vooral op de experimentele fotografie. Subjectieve fotografie wenste toen en nu geen weergave te bieden van de objectieve werkelijkheid, maar uitsluitend een beeldende duiding. Hierbij gaat het vaak om zwart/wit-opnames, abstracte vormen, grafische structuren, lijnen van licht en schaduw. Andere kenmerken zijn contrastrijke afdrukken, radicale uitsnijdingen, surrealistisch werkende situaties, maar ook negatiefafdrukken of solarisaties. Tot de bekende vertegenwoordigers van de subjectieve fotografie in Zwitserland behoren o.a. Robert Frank, Henriette Grindat, Kurt Blum.

Fotografie beleven

Fotomuseum Winterthur

Sedert de oprichting van fotomuseum Winterthur  in 1993 wordt het verzamelen van hedendaagse fotografie gezien als een belangrijk aspect van museumactiviteiten. Door aankopen, maar ook door schenkingen en langetermijnuitleen door particuliere promotors en stichtingen, konden tot nu toe circa 4000 foto's in de collectie worden opgenomen. Sinds 2003 worden jaarlijks delen van de collectie in doordachte overzichtspresentaties getoond, altijd vergezeld door een collectiebrochure (set 1, 2, 3, 4 …). Het museum bezit foto's van verschillende hedendaagse kunstenaars zoals Lewis Baltz, Hans Danuser, William Eggleston, Hans-Peter Feldmann, David Goldblatt, Nan Goldin, Paul Graham, Andreas Gursky, Roni Horn, Loretta Lux, Urs Lüthi, Boris Mikhailov, Arnold Odermatt, Gilles Peress, Pipilotti Rist, Annelies Štrba en vele anderen. De collectie is online in te zien op de website van fotomuseum Winterthur.

Fotomuseum Winterthur is enerzijds een kunsthal voor fotografie van hedendaagse fotografen en kunstenaars (met tentoonstellingen van Lewis Baltz, William Eggleston, Nan Goldin, Andreas Gursky, Roni Horn, Boris Mikhailov en vele anderen). Anderzijds is fotomuseum Winterthur ook een klassiek museum voor de meesters uit de 19e en 20e eeuw (met tentoonstellingen van o.a. Eugène Atget, Karl Blossfeldt, Bill Brandt, Dorothea Lange, Lisette Model, Albert Renger-Patzsch, August Sander, Charles Sheeler, Edward Weston, Weegee). Tenslotte is het echter ook een cultuurhistorisch, sociologisch museum voor toegepaste fotografie uit de industrie, architectuur, modewereld enz. (met tentoonstellingen van o.a. politiefotografie, industriële fotografie, damconstructie fotografie, medische fotografie, objectfotografie). De drie eerstgenoemde stromingen kenmerken het tentoonstellingsprogramma en de begeleidende publicaties en evenementen.
Fotomuseum

Fotostichting Zwitserland

Fotostichting Zwitserland (formeel Zwitserse Stichting voor Fotografie) in Winterthur werd in 1971 opgericht en zet zich in voor behoud, toegankelijkheid en overdracht van fotografische werken.
De stichting beheert een collectie die momenteel bestaat meer dan 50 nalatenschappen en circa 50.000 originele afdrukken. Zij organiseert jaarlijks drie tot vier tentoonstellingen onder eigen dak in Winterthur, geeft publicaties uit over de geschiedenis van de fotografie in Zwitserland en verwerft actuele foto's. De collectie van de stichting wordt aangevuld met langetermijnuitleen van de Zwitserse Confederatie en de internationaal georiënteerde collectie van Vrienden van Fotostichting Zwitserland. Fotostichting Zwitserland beheert samen met Fotomuseum Winterthur een openbare vakbibliotheek met het thema fotografie.
Fotostichting

Musée de l'Elysée

Musée de l’Elysée is een museum voor fotografie in het Zwitserse Lausanne. Op de vier etages van het gebouw bevinden zich momenteel acht verschillende tentoonstellingsruimten, waarin zowel permanente tentoonstellingen als ook wisselende thematische tentoonstellingen te zien zijn. Het Musée de l’Elysée bezit meer dan 100.000 originele foto's uit de 19e en 20e eeuw, waaronder opnames van Francis Frith, Robert Capa, John Phillips, Marco Giacomelli en een unieke collectie eerste kleurenfoto's van Gabriel Lippmann. Er ligt ook een zwaartepunt op de presentatie van Zwitserse fotografen, zoals Nicolas Bouvier, Adolphe Braun, Ella Maillart en Hans Steiner.
Musée de l'Elysée

Photo

De Photo is de grootste tentoonstelling van Zwitserse fotografische werken. Jaarlijks tonen meer dan dan 125 nationale, en incidenteel internationale, fotografen hun recente werken. In vijf fabriekshallen op het Maag-complex in Zürich met meer dan 3500 m2 tentoonstellingsoppervlak. De Photo geeft elk jaar opnieuw een representatief actueel overzicht van fotografische creaties in Zwitserland.

Doorverwijzende koppelingen

Fotoagenda.ch De onafhankelijke Zwitserse online evenementenkalender voor fotografie

Swiss Photo Collection De foto database voor hedendaagse Zwitserse fotografie

IFoto-instellingen van Zwitserland De belangrijkste foto-instellingen en tentoonstellingen 

Online-oeuvre van fotografie in Zwitserland Online lexicon Zwitserse fotografen