Een rechthoekig rustiek "stadje" - Neunkirch
Inleiding
De opvallende kenmerken van Neunkirch in de regio Klettgau van Kanton Schaffhausen zijn de unieke, rechthoekige middeleeuwse indeling en de rustieke charme van de achterafstraatjes. Eeuwenlange onderdrukking door de stad Schaffhausen zorgde ervoor dat Neunkirch niet meer dan een groot boerendorp bleef, zij het met het uiterlijk van een stad.
Neunkirch heeft een uniform rechthoekig grondplan met vijf parallelle rijen gebouwen die worden doorsneden door vier straten. De meest prestigieuze gebouwen staan langs de hoofdstraat, de Vordergasse. Slechts een handvol gebouwen steekt af tegen het homogene stadsbeeld: het imposante stadhuis in het centrum, het paleis van de schout in de noordoostelijke hoek, de school en de parochiekerk.
De drie verdiepingen tellende 'byre-woningen', gebouwd tussen de zestiende en negentiende eeuw, hebben woonvertrekken op het zuiden en 'handelsvertrekken' op het noorden, met aan de achterkant stallen en schuren die uitkomen op de straat. Vooral de gepleisterde vakwerkgevels met hun zichtbare palen en balken zijn fascinerend. De stadsmuur met zijn vele raamopeningen is nu alleen nog maar hier en daar zichtbaar. De lommerrijke weg die de oude stad omringt is gebouwd op de voormalige gracht en scheidt de middeleeuwse kern van latere stedelijke ontwikkelingen. Vanaf een prominente locatie op een heuveltop kijkt de Bergkirche uit over de stad.
De stad Schaffhausen kreeg al in 1525 de heerschappij over Neunkirch en maakte er de zetel van het baljuwschap van. Eeuwenlang verhinderde de strenge controle van de stad dat de inwoners van Neunkirch hun eigen markt hielden. Zo werden zij de drijvende kracht achter de omverwerping van de stadstaat Schaffhausen en de gelijkberechtiging van stad en land in 1831.
Uitstapje
Om meer te weten te komen over de geschiedenis van Neunkirch kunnen bezoekers tijd doorbrengen in het plaatselijke museum of een rondleiding volgen. Samen met 14 andere gemeenten vormt Neunkirch het regionale natuurpark van Schaffhausen, dat lokale vrijetijdsactiviteiten en aanbiedingen met betrekking tot het architectonische erfgoed van Neunkirch organiseert.
ISOS
ISOS staat voor het bestand van stadsgezichten in Zwitserland die bescherming verdienen en van nationale betekenis zijn. Dit bestand wordt door de Rijksdienst voor Cultuur (Bundesamt für Kultur, BAK) samengesteld. ISOS benoemt de waardevolste nederzetting van Zwitserland Op dit moment zijn dat ongeveer 1200 stadsgezichten, van gehucht tot stad. Dit bestand maakt het mogelijk om de ontwikkeling en de identiteit van de opgenomen nederzettingen te doorgronden. Dit draagt bij tot het behoud van Zwitserse architectonische diversiteit en bevordert een duurzame planning en een hoogstaande Baukultur.
