Het Thunmeer en omgeving

HET THUNERMEER EN ZIJN OMGEVING

Het Berner Oberland behoorde tot de allereerste bestemmingen voor toeristische reizen. Een belangrijke rol bij het stimuleren van het vroege toerisme was weggelegd voor de reisgidsen, die aan het eind van de 18e eeuw geleidelijk in de mode raakten, zoals bijvoorbeeld de „Anleitung auf die nützlichste und genussvollste Art in der Schweiz zu reisen“ van Johann G. Ebel (1764 – 1830), die in 1793 voor het eerst werd uitgegeven.

De bekendste tocht in onze streek voerde rond 1880 van Interlaken naar Lauterbrunnen (Staubbach), via Wengernalp en Kleine en Grote Scheidegg naar Meiringen, naar Rosenlaui en via het Brienzmeer terug naar Interlaken.

Voor deze reis was de boottocht op het Thunmeer een belangrijk onderdeel. Vanaf 1835 werd er op het Thunmeer met stoomschepen gevaren en reizigers gaven hier de voorkeur aan boven het reizen per koets over de nauwelijks aangelegde wegen langs het Thunmeer. Thun was een belangrijk vertrekpunt van deze reis en beschikte met het in 1783 gebouwde Freienhof over het destijds modernste herberg in de wijde omtrek.

In 1834 werd in Thun-Hofstetten het pension «Hotel Bellevue et des Bains» gebouwd, dat geldt als het eerste moderne hotel van het Berner Oberland.

Met de eerste toeristen kwamen vanaf het einde van de 18e eeuw ook talrijke kunstenaars naar onze streek. Hun afbeeldingen van de prachtige landschappen, die met behulp van diepdruktechnieken al snel op eenvoudige wijze konden worden vermenigvuldigd, droegen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling van het toerisme.

Over de tentoonstelling in het Kunsthaus

De tentoonstelling „Der Thunersee et ses Environ“ omvat werken uit deze vroege periode tot en met de 21e eeuw.

Caspar Wolf (1735-1783) staat met zijn werk ‘Onweer boven het Thunmeer’ (ca. 1774/77) aan het begin van een tot op de dag van vandaag voortdurende artistieke verkenning van het Alpensee en zijn omgeving.

Een hele reeks kunstenaars – ‘kleine meesters’, zoals de tekenaars van deze kleurrijke aquarellen ook wel worden genoemd – volgden en droegen met hun indrukwekkende afbeeldingen in grote mate bij aan het beeld van het Berner Oberland, dat tot op de dag van vandaag een trekpleister is gebleven voor honderdduizenden bezoekers.

Naast Heinrich Rieter* (1751–1818) moeten Gabriel Lory Père* (1763–1840) en Gabriel Lory Fils* (1784–1864) worden genoemd, evenals Johann Jakob Wetzel (1781–1834) en Franz Niklaus König* (1765–1832), die in Interlaken en Unterseen woonden.

Het Thunmeer was ook voor Ferdinand Hodler (1853–1918), de belangrijkste schilder uit onze regio, een centraal thema. Keer op keer, vanuit verschillende locaties en op verschillende tijdstippen, schilderde de kunstenaar het meer en de omliggende bergen. Het is een must om zijn werk in de tentoonstelling te hebben opgenomen.

In 1910 vestigde de Bernse schilder Louis Moilliet (1880–1962) zich aan het Thunmeer, in Gunten. Ook de beroemde schilders August Macke (1887–1914) en Paul Klee (1879–1940) verbleven hier korte tijd. Beiden hebben het meerlandschap in verschillende werken vastgelegd.

In de periode na Hodler hebben tot op de dag van vandaag talrijke kunstenaars zich beziggehouden met het motief van het Thunermeer. Velen zijn daarbij echter nauwelijks verder gekomen dan epigonale (door de grote meester Hodler beïnvloede) landschapsafbeeldingen.

Pas recentelijk zijn er weer eigenzinnige benaderingen van het thema te vinden, wat ook samenhangt met de nieuwe media die hun intrede hebben gedaan in de hedendaagse kunst: fotografie, film, video ...

De tentoonstelling toont verschillende eigenzinnige visies uit de recente en allernieuwste tijd:

zoals werken van Cuno Amiet, Hanny Bay, Bendicht Friedli, Gottfried Tritten, Etienne Clare, Heinrich Gartentor,

Jean Frédéric Schnyder, Anna Spühler, Chantal Michel, e.a.

Toeristische achtergrond

Net als in de veelbesproken tentoonstellingen over het Brienzmeer, de gletsjers van Grindelwald en de Rosenlaui, worden ook in deze tentoonstelling de historische verbanden tussen kunst en toerisme in de 18e en 19e eeuw in onze regio belicht. Oude grafische afbeeldingen, historische foto’s en reclameaffiches zullen, aangevuld met weinig tekst (ook in vreemde talen), deze ‘speciale tentoonstelling’ illustreren.

De speciale tentoonstelling op de eerste verdieping van het Kunsthaus belicht het belang van het Thunmeer voor de ontwikkeling van het toerisme na de Unspunnenfeesten van 1805/08. Zowel de reclame in heel Europa voorafgaand aan de twee Unspunnenfeesten als de uitgebreide verslaggeving daarna waren zo succesvol dat bezoekers nog decennia later naar het Oberland kwamen om de locatie van de Unspunnenfeesten te bezoeken. Tegenwoordig worden de eerste twee feesten beschouwd als de vonk die het moderne toerisme deed ontbranden.

De buitenlandse gasten moesten worden verzorgd en ondergebracht. De lokale bevolking besefte dat er geld te verdienen viel aan de gasten. Al snel werden de eerste pensions opgericht en rond 1850 ontstonden de beroemde hotelgebouwen aan de Höhematte.

De start van de stoomvaart op het Thunmeer maakte het vanaf 1835 mogelijk om grotere groepen toeristen naar Interlaken, het nabijgelegen Oberland, Grindelwald en de aangrenzende valleien Lauterbrunnen en Oberhasli te vervoeren. De streek werd al snel ook een bestemming voor talrijke kunstenaars.

Naast een kort historisch overzicht staat ook in dit deel van de tentoonstelling de kunst centraal.

Historische affiches van kunstenaars en grafisch ontwerpers getuigen van de hoge eisen die men in het verleden aan het ontwerp van affiches stelde.

Schilders als Etienne Clare of Otto Baumberger ontwierpen voor het meer en de omliggende plaatsen reclameaffiches, die vaak als originele lithografieën in Thun in de lithografiewerkplaats Casserini of in Meiringen bij de kunstwerkplaats Brügger werden getekend en gedrukt.

De opkomst van de offsetdruk verdrong de lithografie en daarmee ook de kunstenaars uit de reclamegrafiek.

Hierdoor, en door de grote verscheidenheid en kwaliteit van de tentoongestelde kunstwerken, wordt de tentoonstelling over het Thunersee zowel voor lokale kunstliefhebbers als voor bezoekers van onze regio (zowel kunstliefhebbers als niet-kunstliefhebbers, op regenachtige dagen en bij mooi weer) een boeiende ervaring.

Opmerking: Deze tekst werd vertaald door automatische vertaalsoftware en niet door een menselijke vertaler. Er kunnen vertaalfouten in staan.