Nieuwe stadswijk – nieuwe levensinstelling Een wandeling door de Europaallee via de Negrellisteg naar de Zollstrasse

Talloze evenementen, een veelzijdig aanbod aan musea en het levendigste nachtleven van Zwitserland: Zürich is dag en nacht een bruisende stad.

“Die Macherei” is een winkel waar een collectief van lokale designers hun producten verkoopt. Ze worden ontworpen in Zwitserland en hier of in Europa geproduceerd. In de winkel verkopen de ontwerpers zelf hun producten en zo creëren ze de mogelijkheid om met hun klanten in contact te komen. Het is een concept dat je terugvindt in vele winkels en drank- en eetgelegenheden in de Europaallee en Zollstrasse: lokale en duurzame producten, productie van eigen hand of geselecteerde nicheproducten, deskundig advies en workshops. Wie iets koopt in de Europaallee of Zollstrasse, weet waar het artikel vandaan komt en steunt de mensen die er met veel liefde en passie aan hebben gewerkt.

Ook op culinair gebied hebben de Zollstrasse en de Europaallee heel wat te bieden: zelfgebrouwen bier, onverpakte regionale biologische levensmiddelen, zuivelproducten uit de eigen kaasmakerij van de stad en seizoensgebonden, met liefde klaargemaakte gerechten waarbij vlees het bijgerecht is. Dat is het handelsmerk van restaurant Osso: anders dan gebruikelijk vind je op hun avondmenu onder “bijgerechten” zelfgemaakte worst, schapenbout of kipkroketten. Hun klassieker bij uitstek, zoals de Italiaanse naam “Osso” (bot) doet vermoeden, is de bekende Italiaanse stoofpot ossobuco.

Iedereen is hier welkom! Die overtuiging wordt in praktijk gebracht in het Regenbogenhaus (“regenbooghuis”) in de Zollstrasse 117. 18 lgbtq-organisaties werken er gezamenlijk aan communityprojecten en bieden dienstverlening zoals advies of een bibliotheek met uitsluitend literatuur over lgbtqia+. Het Regenbogenhaus wil de zichtbaarheid van lgbtq-mensen vergroten, meer aandacht vragen voor de bezorgdheden van de community en op die manier de sociale participatie verbeteren.

Wie vóór het avondeten nog zin heeft in een intensieve indoor cycling workout, kan het beste naar Open Ride te gaan. Flink zweten en alles geven is hier het motto. Niet alleen de uiterst motiverende begeleiding door de instructeurs is een bezoek aan Open Ride waard, maar ook de spectaculaire lichtshow in harmonie met de ritmische, snelle muziek. Aan het begin van de les wordt de zaal verduisterd, zodat je de ingespannen gezichtsuitdrukking van de deelnemers niet ziet. Want de training is pittig, maar ook geweldig leuk: je hebt niet alleen kracht en uithoudingsvermogen nodig, maar ook gevoel voor ritme.

Iedereen die de afgelopen jaren in de Europaallee en de Zollstrasse met hart en ziel en vol enthousiasme hun droom heeft verwezenlijkt, heeft die kans te danken aan de visie van de Schweizerische Bundesbahnen (SBB, Zwitserse federale spoorwegen). De SBB verhuurt alle panden in de Europaallee en ze waren er van meet af aan van overtuigd dat aan de Europaallee diversiteit en levendigheid zouden heersen. Er moesten nieuwe en lokale projecten ontstaan. Bezoekers moesten het gevoel krijgen dat ze zich op een plek bevinden waar mensen en producten niet alleen een zuiver financiële waarde hebben, maar ook een persoonlijke en regionale.

De Europaplatz, vlak naast het centraal station, is de toegangspoort tot de Europaallee. Hier begint je ontdekkingsreis naar kunst, cultuur en architectuur. Zo is er het permanente lichtkunstwerk “ALWAYS A WAY ALWAYS AWAY” van de Oostenrijkse kunstenares Brigitte Kowanz (*1957, †2022) boven op het dak van een gebouw. Ogen open dus: de reis kan beginnen.

Een wenteltrap slingert zich rond een ronde lifttoren. Boven, over het indrukwekkende terrein met sporen, ligt een 161 meter lange voetgangersbrug die je naar de overkant van de Zollstrasse brengt. We staan op de Negrellisteg, waar de lokale bevolking 's avonds bij zonsondergang van hun apéro genieten. Bewonder van hieruit de indrukwekkende bouwkunde van de voetgangersbrug: ondersteund door slechts vier pijlers overspant het de hele breedte van het spoorterrein, waardoor het lijkt alsof de brug zweeft. Bouwkundig ingenieurs Jürg Conzett en Gianfranco Bronzini kregen hiervoor in 2022 van het Zwitserse federale ministerie voor cultuur de Prix Meret Oppenheim.

Op de Gustav-Gull-Platz springt een andere architectonische bijzonderheid in het oog: het Zentralstellwerk of centrale seinhuis, dat op de monumentenlijst staat. Dit gebouw van ruw beton is een overblijfsel uit een vervlogen tijdperk, toen de Europaallee nog een woestenij was en SBB hier meerdere werkplaatsen had. Na bijna 50 jaar gebruik trokken de treindienstleiders en dispatchers weer weg uit het in 1963 gebouwde Zentralstellwerk. Het centrale seinhuis is bekend door het vanaf de spoorzijde zichtbare opschrift “Zürich” op een blauwe achtergrond, en de karakteristieke klok.

Als je door de Europaallee loopt, is de diversiteit van de architectuur alomtegenwoordig en indrukwekkend. Geen twee gebouwen zijn immers gelijk en ze verschillen zowel in hun ontstaan als in hun uiterlijk. De hele wijk kenmerkt zich trouwens door een verscheidenheid aan architectuur. Aan de basis hiervan ligt het algemene stedenbouwkundige concept (masterplan) van Kees Christiaanse, Zürich/Rotterdam, waarin acht bouwterreinen zijn vastgelegd. Dit masterplan werd ontwikkeld en aanbesteed in nauwe samenwerking met de stad Zürich via studieprocedures en architectuurwedstrijden.

Overzicht van de acht bouwterreinen en hun verantwoordelijke architectenbureaus

Bouwterrein A: Max Dudler, Zürich
Bouwterrein B: Stücheli Architekten, Zürich
Bouwterrein C: Max Dudler, Zürich; Annette Gigon/Mike Guyer, Zürich; David Chipperfield, Londen
Bouwterrein D: Wiel Arets Architects, Zürich
Bouwterrein E: Caruso St John Architects LLP, Londen; Bosshard Vaquer Architekten, Zürich
Bouwterrein F: Boltshauser Architekten, Zürich
Bouwterrein G: Graber Pulver Architekten, Zürich; Masswerk, Kriens/Luzern
Bouwterrein H: E2A Architekten, Zürich

De eerste steen voor de gebouwen van de Europaallee werd in 2009 gelegd. Het stadsdeel werd vervolgens in fasen gerealiseerd en was klaar in 2021. De opdracht was destijds om een wijk te creëren waarin vrije tijd, werken, wonen en studeren harmonieus samengaan. Zoals je tegenwoordig kunt zien, is dat op indrukwekkende wijze gelukt. Op welk moment van de dag je ook door de Europaallee slentert: er is altijd wat te zien en de buurt straalt een gezelligheid uit die uitnodigt om te flaneren en te genieten. Een goed startpunt is de Europaplatz bij het centraal station. Van daar leidt de Europaallee in noordwestelijke richting naar de Gustav-Gull-Platz, die het centrum van het gebied afbakent. Hier zorgt een waterpartij van 400 m² voor verkoeling op warme dagen.