Veelzijdige kunstmetropool in het oosten. Een culturele wandeling door St.Gallen met museumdirectrice Monika Jagfeld.

Scrollen

Inleiding

De stad St. Gallen heeft veel te bieden als het gaat om hedendaagse kunst. Oost-Zwitserland is de bakermat van belangrijke kunstenaars als Roman Signer en Pipilotti Rist, en ook het kunstaanbod in de musea en in de openbare ruimten van de stad laat niets te wensen over. Samen met Monika Jagfeld, directrice van het Museum im Lagerhaus, volgen we de sporen van de artistieke en culturele diversiteit in St.Gallen.

St.Gallen

In de middeleeuwen was St.Gallen een Europees centrum voor onderwijs en cultuur en dankzij de borduurindustrie verwierf deze Oost-Zwitserse stad rijkdom en prestige. Tegenwoordig betovert de verkeersvrije oude stad je met zijn bonte erkers, leuke boetiekjes, gezellige cafés en het abdijdistrict. Dit complex van kerk en bibliotheek staat op de lijst van Unesco-wereldcultuurerfgoed.

Meer info

Kaart

Overzichtskaart
St. Gallen
Oost-Zwitserland / Liechtenstein
Aanduiden op de kaart
Lagerhaus, een voormalig magazijn in St.Gallen

Het Lagerhaus in St.Gallen.

Het markante gebouwencomplex even ten westen van het station van St.Gallen kun je bijna niet missen. Tot in de jaren 80 diende het bakstenen gebouw als douane-entrepot voor de textielindustrie. Maar tegenwoordig staat het complex in het teken van de cultuur: naast de Kunst Halle St.Gallen vind je hier allerlei galeries en ateliers. Zo is hier bijvoorbeeld ook het creatieve thuis van de internationaal vermaarde gebroeders Riklin: Patrik en Frank Riklin.

Art brut en naïeve kunst.

Ook Monika Jagfeld loopt bijna dagelijks binnen bij het Lagerhaus. Sinds 2008 is zij directrice van het naar het gebouwencomplex genoemde Museum im Lagerhaus. Dit is het enige museum van Zwitserland dat zich gespecialiseerd heeft in de Zwitserse outsider art, art brut en naïeve kunst.

Monika Jagfeld

Wat deze kunstrichtingen gemeen hebben, is dat hun werken gemaakt zijn door kunstenaars buiten het professionele kunstcircuit: leken en autodidacten die nog nooit een academische kunstopleiding hebben gevolgd. Het Museum im Lagerhaus beschikt over een collectie van ruim 8000 werken van meer dan 180 kunstenaars uit deze kunstsector.

Het Museum im Lagerhaus staat voor diversiteit: diversiteit in de kunst, diversiteit in de samenleving.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Eén brok kunst. De stad St.Gallen lijkt wel een groot museum.

Scrollen

Een klok als voorbeeld.

Bij een stadswandeling met Monika Jagfeld blijkt algauw: kunst vind je in St.Gallen niet alleen in musea en galeries. Ze is alom aanwezig in de openbare ruimte van de stad. Dat blijkt al zodra je op het station van St.Gallen aankomt. Treinreizigers en forenzen worden hier begroet door de binaire klok van de uit St.Gallen afkomstige kunstenaar Norbert Möslang. De klok is een perfect voorbeeld van wat je in de stad allemaal aan kunst kunt ontdekken.

Binaire klok van Norbert Möslang
De binaire klok is buitengewoon esthetisch, het is een klok die naar de toekomst wijst. Hij doet ons nadenken over de tijd.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Moderne accenten in het stadsbeeld.

Niet ver van het station, op het marktplein, heeft nog een meester in zijn vak indrukwekkende sporen achtergelaten: Santiago Calatrava. De OV-halte op de Bohl (1996) is één van in totaal drie projecten van de beroemde architect in St.Gallen.

OV-halte op de Bohl, van Santiago Calatrava
St.Gallen interesseerde zich al vroeg, aan het begin van de jaren 80, voor de toen nog jonge architect Calatrava.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Een etalage voor de kunst.

Midden in de oude binnenstad vind je twee kunstetalages, geïnstalleerd in een muur, die door wisselende kunstenaars gebruikt worden. Het project heet Hiltibold. Om de drie weken zijn in de Hiltibold-vitrines telkens twee actuele uitingen van hedendaagse kunst te zien. Bij elke wisseling van de wacht wordt bij de fontein van Hiltibold op de nieuwe kunstenaars geklonken.

Kunstproject Hiltibold
Hiltibold was een tijdgenoot van Gallus. Tegenwoordig zijn de Hiltibold-etalages letterlijk en figuurlijk vitrines voor de hedendaagse kunst in de stad.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Het vat des aanstoots.

Aan de Oberer Graben, in een klein park, troont een water spuitend vat op een stalen sokkel: de Fassbrunnen ("vatfontein") van Roman Signer. Zo'n dertig jaar geleden zorgde het rode vat in St.Gallen voor rood aangelopen hoofden en verhitte discussies. Maar tegenwoordig is Roman Signer, geadopteerde inwoner van St.Gallen, een van de belangrijkste moderne kunstenaars van Europa.

De Fassbrunnen ("vatfontein") van Roman Signer
Ooit sprak men er schande van, maar tegenwoordig is het vat een van de belangrijkste symbolen van de stad.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

De kunst van het genieten. Monika Jagfeld aan de koffie in hotel-restaurant Militärkantine.

Scrollen

Kunst en cultuur kom je ook in de koffiehuizen en restaurants van de stad tegen. Niet ver van het Museum im Lagerhaus vind je de Militärkantine, waar Monika Jagfeld graag langsgaat voor een kop koffie. Het door kastanjebomen omringde huis in vakwerkstijl van rond 1900 fungeerde oorspronkelijk als officierswoning. Tegenwoordig staat het gebouw op de monumentenlijst. Er is een hotel-restaurant in gevestigd en er worden ook culturele evenementen georganiseerd.

Militärkantine in St.Gallen
In de Militärkantine beleef ik niet alleen culinair, maar ook artistiek plezier.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Een park voor de kunst. Monika Jagfeld in de museumwijk.

Scrollen

Een park voor de kunst.

De volgende halte op je wandeling is de museumwijk van St.Gallen. Hier vind je naast het historische museum ook het Kunstmuseum St.Gallen. Het in 1877 geopende Kunstmuseum is een van de oudste musea van Zwitserland. De collectie omvat schilderijen en beelden van de late middeleeuwen tot nu, die in een permanente tentoonstelling te zien zijn. Het neoclassicistische gebouw van architect Johann Christoph Kunkler werd gebouwd in 1877 en is een van de belangrijkste in zijn soort. De twee musea worden verbonden door een mooi stadspark, waar opnieuw kunst te bewonderen is: bijvoorbeeld van de internationale kunstenaar Richard Serra, maar ook van de lokale artiest Max Oertli.

Een rode woonkamer midden in de stad.

Scrollen

Een rode kers op de taart.

De laatste halte van de kunsttour door St.Gallen is een opvallend rood plein: de Stadtlounge van mediakunstenares Pipilotti Rist en architect Carlos Martinez, een grote rode woonkamer midden in de stad. Het in 2015 geopende plein is bedoeld als ontmoetingsplek waar bewoners en bezoekers zich goed voelen en kunnen verpozen.

Roter Platz – Stadtlounge St.Gallen
Als 's avonds de lichten in de Stadtlounge aangaan en hun kleurrijke licht verspreiden, straalt St.Gallen in al zijn schoonheid.
Monika Jagfeld, Museum im Lagerhaus

Hoe werkt de binaire klok in St.Gallen? Een gebruiksaanwijzing.

Scrollen

Bij deze klok is hoofdrekenen geboden.

De cirkels in de bovenste rij staan voor de uren, de kruizen in het midden voor de minuten en de vierkanten onderaan voor de seconden. Van rechts naar links gelezen staan de symbolen voor de cijfers 1, 2, 4, 8, 16 en 32. Nu moet je enkel nog de verlichte symbolen bij elkaar optellen.

Resultaat: op de foto is het 19.52 uur en 40 seconden.