Muziekscène Zwitserland
Zwitserland kent een rijkgeschakeerde muziekscène. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er in Zwitserland elk jaar een reeks goedbezochte openluchtevenementen plaatsvindt, met optredens van zowel internationaal bekende grootheden als Zwitserse bands.
Muziek in spreektaal of dialect
Tegenwoordig zijn ook de teksten van Zwitserse popmusici en rockbands steeds vaker Engelstalig, omdat er anders internationaal weinig bekendheid volgt of commercieel succes kan worden geboekt. Desondanks gebruiken de landelijk populairste bands nog altijd ook lokale dialecten of spreektaal.In Duits-Zwitserland staat deze muziekstroming ook bekend als 'Mundart-Rock' (dialect-rock). Voorlopers in deze muziek waren de Troubadours (Bern) in de jaren 60, die hun eigen nummers in dialect lieten horen en zichzelf daarbij meestal op de gitaar begeleidden. De bekendste van deze muzikale dichters was Mani Matter, die zijn geestige en diepzinnige liedjes schreef en voordroeg in het 'Bernduits'. Zijn nummers zijn ook nu nog te horen en zijn eigen opnames zijn nog altijd populair.
De Zwitserse dialect-rock werd aanvankelijk gedomineerd door muziekgroepen uit Bern. Tegenwoordig is dialect-rock echter te horen in alle Zwitserse dialecten. Dialect-rock werd sterk beïnvloed door Toni Vescoli, Polo Hofer met de Rumpelstilz en de groepen Minstrels en Span. Met de Bernse bands Züri West, Patent Ochsner en Stiller Has begon in de jaren 90 het echter succes van de dialectmuziek, die met de successen van de Bernse zanger Gölä van 1998 tot 2002 een tussentijds hoogtepunt beleefde. Nog nooit eerder zijn er in de geschiedenis van de populaire muziek meer Zwitserse muziekgroepen doorgedrongen tot Zwitserse hitparades. Met Schtärneföifi (musici van de band Baby Jail) vanaf 1995 en Roland Zoss (musicus van rockband Span) vanaf 1999, ontstonden de eerste punk- en rockbands voor kinderen. Fusion Square Garden uit Bern legde zich toe op dialect-reggea. Andere bekende bands en musici met Zwitsers-Duitse teksten zijn Plüsch, Sina, Mash, Florian Ast en Adrian Stern.
Eén van hen speelde het zelfs klaar om een hele Franstalige concertzaal in het Zwitsers-Duits te laten meezingen: Stefan Eicher. Deze ook in Frankrijk zeer populaire en multiculturele Zwitser zingt soms Bernduits, soms Engels, soms Italiaans, meestal Frans en in bepaalde nummers zelfs in al deze talen. Hij kreeg bekendheid in het Duitstalige gebied in de jaren 80 met zijn band Grauzone door de Neue-Deutsche-Welle-Chartsingle Eisbär. Sindsdien is hij succesvol in Frankrijk en Zwitserland met verschillende albums, tournees en nummer-één hits. Hij zette altijd al graag uitgesproken ideeën om in concrete projecten, zoals bijvoorbeeld in 'im Taxi von Hamburg bis Palermo', een muzikale reis door culturen uit 2003, dat hij in geschrift en muzikaal realiseerde. Het titelnummer Taxi Europa zong hij afwisselend met Herbert Grönemeyer en de Italiaan Max Gazzé.
Rap
Ook rapmuziek wordt in Zwitserland graag in dialect uitgevoerd. Zwitserse rapmuziek startte begin jaren 90, net zoals Duitse, Franse en Italiaanse rapmuziek. De eerste Zwitsers-Duitse rappers schreven hun teksten aanvankelijk in het Engels, maar na het tweetalige nummer Murder by Dialect van P-27 en Black Tiger schakelden de rappers over op hun Zwitsers-Duitse dialect. Kunstenaars uit de Franstalige en Tessiner regio's rappen in hun lokale dialect. En sinds de groep Liricas Analas uit Bünden in 2004 bekendheid verwierf, is ook het Reto-Romaans vast onderdeel geworden van de Zwitserse hip-hop. De tot nu verschenen albums van deze rappers uit Bünden tonen aan dat rapmuziek kan bogen op een grote Zwitserse aanhang, zelfs in een taal die door slechts weinigen wordt verstaan. Actuele voorbeelden van populaire dialectmuziek uit Duits-Zwitserland zijn o.a. Bligg, Big Zis, Steff La Cheff. Bekend uit West-Zwitserland zijn o.a. Stress uit Lausanne, Sens Unik, die in 2010 uit elkaar zijn gegaan en Greis.Zwitserse muziek met mondiale oriëntatie
Moderne vormen van klassieke muziek, evenals de meer populaire muziek - van jazz, die in Zwitserland na de eerste wereldoorlog sterk opkwam, via de lokaal-talige muziek tot aan rock- en popmuziek - staan onder invloed van mondiale stromingen die overal ontstaan.Klassiek
Hoewel Zwitserland op het gebied van klassieke muziek eerder een bescheiden rol speelt, heeft het toch enkele internationaal bekende componisten voortgebracht in de 20e eeuw, te weten Arthur Honegger (wiens portret momenteel op het 20-Franken biljet staat), Frank Martin en Othmar Schoeck. Onder leiding van oprichter Ernest Ansermet leverde het Orchestre de la Suisse Romande een doorslaggevende bijdrage aan de verspreiding van de moderne muziekcultuur in Zwitserland. Bijna alle grotere steden in Zwitserland (Zürich, Genève, Lausanne, Biel, Bern, Bazel, Luzern, Winterthur en St. Gallen) hebben tegenwoordig, deels zelfs hoogwaardige, klassieke orkesten. Behalve de traditionele stedelijke symfonieorkesten - in Zürich het Tonhalle-Orchester, in Genève het Orchestre de la Suisse romande, in Bazel en Bern het Kammerorchester en in Lausanne het Orchestre de Chambre, en in Lugano het Orchestra della Svizzera italiana - zijn er vele grotere en kleinere, vaak gespecialiseerde ensembles zoals het Basel Sinfonietta of de beide barokorkesten van Bazel het La Cetra en Capriccio. Onder leiding van de oprichter van het Orchestre de la Suisse Romande Ernest Ansermet leverde het orkest een doorslaggevende bijdrage aan de verspreiding van de moderne muziekcultuur in Zwitserland. Onder de jaarlijks terugkerende Feestweken van de klassieke muziek behoren het Lucerne Festival, de Zürcher Festspiele, de Musikfestwochen in Ascona, het Menuhin Festival Gstaad, de Septembre musical van Montreux-Vevey en het Verbier Festival & Academy tot de belangrijkste. Charles Dutoit en Mathias Bamert zetten van hun kant de traditie voort van internationaal gereputeerde Zwitserse dirigenten. De website classicpoint.ch biedt onder andere een overzicht van terugkerende evenementen en concerttips. Ook swissinfo.ch geeft onder Swissmusic meer informatie over klassieke muziek.Classicpoint.ch
Jazz
Twee ook buiten de scène bekende Zwitserse jazzmuzikanten waren George Gruntz en Claude Nobs. De in Bazel geboren pianist, componist en ensembleoprichter Gruntz speelde samen met zeer uiteenlopende partners zoals de Amerikaanse top-trompettist Chet Baker en Tunesische Bedoeïenen; hij experimenteerde met barokmuziek en de folklore van zijn regio; als begenadigde communicator en cultuurmanager leidde Gruntz van 1972 tot 1994 het Berliner Jazzfest. Zijn landgenoot Nobs startte het legendarische Montreux Jazz Festival. Tegenwoordig is Zwitserland sterk vertegenwoordigd op het Europese jazztoneel - afgezet tegen het aantal inwoners - en dit is niet alleen te wijten aan het beroemde festival van Montreux. Colin Vallon trad bijvoorbeeld nog niet zolang geleden op in een kleine provinciale club, waar de muzikanten na het optreden met de pet rondgaan. Tegenwoordig heeft Colin Vallon optredens in gerenommeerde zalen in Parijs of Berlijn. De in 1980 in Lausanne geboren en aan de Swiss Jazz School van Bern geschoolde pianist en componist begeleidde jarenlang andere musici, nam zijn eerste CD's op, om in 2011 het Mekka van de jazzmuziek te bereiken: het legendarische Duitse label ECM. Vallon is echter niet de enige Zwitser die het competitieve internationale jazzpodium heeft weten te bereiken. Hoogstwaarschijnlijk was het Erik Truffaz die als een van de eersten van de jongere generatie over de Zwitserse landsgrenzen heen bekendheid verwierf. Deze in 1960 in Chêne-Bourgeries nabij Genève geboren trompettist is erin geslaagd zijn unieke samenstel van jazz, elektronische ritmes en ethnomuziek over de halve wereld bekendheid te geven. Zijn populariteit onder muziekliefhebbers dankt Erik Truffaz aan zijn eclectische gevoel en zijn talent om tendensen over te nemen zonder te verzanden in purismen. Het is voor hem geen enkel probleem om samen op te treden met een DJ of rapper, met muzikanten uit India of noordwestelijk Afrika, de beste Amerikaans jazz te integreren of te werken met de unieke gedigitaliseerde klanken van zijn trompet. De band Ronin van pianist Nik Bärtsch wint prijzen op internationale festivals. Hun geluid is een hypnotiserende en repetitieve muziek met obsessieve ritmes en onverwachte improvisaties, waar een jong publiek op afkomt en die furore maakt in Scandinavië, Zuid-Afrika en de VS. Twee andere muzikanten zijn kenmerkend voor de tegenwoordige tijd: zangeres en accordeoniste Erika Stucky en pianist Thierry Lang. De in San Francisco geboren Stucky, van Zwitserse ouders, is een moeilijk te classificeren zangeres. Ze treedt op onder begeleiding van jazzmuzikanten en haar stijl bevindt zich ergens tussen jodelen en Amerikaanse muziek. Veteraan Thierry Lang (*1956, Romont) is een van de weinige lokale muzikanten die zijn eigen projecten baseert op traditionele Zwitserse muziek. Deze professor aan het conservatorium van Montreux heeft opnamen gemaakt met het Amerikaanse label Blue Note en werd in 2008 benoemd tot Ridder in de Kunst en Literatuur van de Franse Republiek. Ook het Piano-Bass-Drums-Trio van Stefan Rusconi enthousiasmeert een publiek in heel Europa met de fusie van jazz en rock. Saxofonist Nicolas Masson staat onder contract bij Münchens toplabel ECM. Eén van de interessante acts tijdens het Jazzahead-Event in april in Bremen is zangeres Elina Duni. Trompettist Franco Ambrosetti, slagwerkers Daniel Humair en Pierre Favre en pianiste Irène Schweizer worden al decennia gerekend tot de besten in hun vak. Saxofonist Hans Koch uit Biel behoort tot de experimentele stroming.De jazzfestivals van Willisau, Lugano en met name Montreux behoren tot de internationaal bekendste evenementen in hun genre. De bekendste jazzopleidingen van Zwitserland staan in Bern en Luzern.
Pop / Rock / Worldmusic
In de categorie pop/rock is er een aantal bands met bekendheid over de landsgrenzen. Daarbij hoort ook het duo Yello, opgericht in de jaren 80, bestaande uit Dieter Meier en Boris Blank. Hun remix-album Hands on Yellow verscheen in 1995 en toont aan dat beide muzikanten ook op volgende techno-generaties invloed hadden. Hiertoe behoren niet alleen in de techno-scène bekende groepen en muzikanten zoals Moby, Mark Spoon, The Orb en anderen met internationale allure.Uit de zogenoemde Eurodance-periode is DJ BoBo een van de weinigen die tot in de huidige tijd nog succesvol platen uitbrengt. Bij zijn fans staat hij om die reden dan ook bekend als de 'King of Dance', hoewel er tegenwoordig ook meer pop- en rockinvloeden in zijn nummers te horen zijn. DJ BoBo verwierf bekendheid met zijn mengeling van pop en dancefloor.
Verdere export-hits staan op naam van chansonnier Stefan Eicher en harpspeler Andreas Vollenweider. Buitenlands succes was er voor de band Krokus, die met scheurende hardrock begin jaren 80 de grootste successen kon vieren. Hierbij worden vaak vergelijkingen getrokken met AC/DC, hoewel Krokus ook ballades in het repertoire heeft. De band scoorde meerdere platinaplaten en verwierf in 1983 het ereburgerschap van Tennesee. Bands die in hun genres de toon zetten of hebben gezet, zijn bijvoorbeeld de post-industrial-band Young Gods, o.a. door U2 of David Bowie genoemd als bron van inspiratie, maar ook Death Metaller Celtic Frost of Coroner.
Momenteel kunnen in Zwitserland en de omringende landen o.a. muzikanten zoals Sophie Hunger, BOY, Bonaparte, Navel, Michael von der Heide, Heidi Happy, Stress, William White, Marc Sway, Seven, Lovebugs rekenen op veel interesse.