Geheim paradijs: Grande Cariçaie. Plek van stilte en verscheidenheid.
Inleiding
De Grande Cariçaie is het grootste wetland van Zwitserland en is de habitat voor zeldzame en bedreigde flora en fauna. Voor ons mensen biedt het gebied rust en ontspanning midden in een rijke natuur.
Grande Cariçaie
De Grande Cariçaie strekt zich over een lengte van 40 kilometer uit over de zuidelijke oever van het Meer van Neuchâtel. Het gebied ligt in de kantons Fribourg, Vaud, Neuchâtel en Bern. Het grootste deel van de Grande Cariçaie bevindt zich echter in Vaud en Fribourg. Het beslaat acht natuurreservaten met een totale oppervlakte van zo'n 3000 hectare en is hierdoor het grootste wetland van Zwitserland. Deze buitengewoon handige kaart van de Grande Cariçaie is niet alleen overzichtelijk vormgegeven, maar bevat ook waardevolle informatie over de Grande Cariçaie en zijn flora en fauna.
De Grande Cariçaie telt zo'n 10.000 diersoorten en 800 plantensoorten. Het gebied herbergt dus een kwart van de Zwitserse flora en fauna, waaronder talrijke zeldzame en bedreigde soorten. Deze rijke biodiversiteit moet beslist bewaard en beschermd worden. Dat betekent niet dat de bezoekers geweerd moeten worden, maar dat ze aan de hand van infoborden, workshops en rondleidingen attent moeten worden gemaakt op de kwetsbaarheid van het ecosysteem.
- Oeverlengte 40 kilometer
- Oppervlakte 3000 hectare
-
Plantensoorten
800
- Diersoorten 10 000
Hier gaat het hart van een bioloog sneller kloppen.
De biologen van de vereniging Grande Cariçaie waken samen over de flora en fauna: tot hun hoofdtaken behoren de bestudering van de soortengroepen en de best mogelijke bescherming van de natuurlijke habitats van dieren en planten. En dan vooral diegene die in Zwitserland zeldzaam zijn en bedreigd worden, maar in de Grande Cariçaie goed vertegenwoordigd zijn. Als de biologen negatieve ontwikkelingen vaststellen, kunnen ze de Vereniging Grande Cariçaie waarschuwen. Die moet dan maatregelen nemen om hun bescherming veilig te stellen. De biologen werken, met name tijdens het warme jaargetijde, buiten (een beetje vogels kijken kan ook in de winter.) In het voorjaar en de zomer zijn ze de helft van de tijd in het veld.
Het is een plaats als geen ander.
De rijkdom van de natuur dichterbij brengen
Aline Cardinaux heeft in 2018 een master in biologie gehaald aan de Universiteit Lausanne. Zij was altijd al in de natuur en in biodiversiteit geïnteresseerd. Het doet haar veel plezier om haar kennis te kunnen overdragen en het publiek daarbij bewust te maken. Aan het eind van haar studie doorliep ze daarom een praktijkstage bij de vereniging Grande Cariçaie, waar ze het beschermde natuurgebied dichter bij de bezoekers wilde brengen. Zo kwam uiteindelijk de samenwerking met het bureau voor toerisme van Estavayer-le-Lac tot stand. Geleidelijk aan werden er rondleidingen in de Grande Cariçaie aangeboden rond verschillende thema's (amfibieën, bevers, vogels, op de fiets, in de kano...).
Dit is het grootste wetland van Zwitserland en het bezit een indrukwekkende biodiversiteit.
Van jeugddroom tot beroep.
Christophe Le Nédic heeft biologie gestudeerd. Hij is in 1988 aan de faculteit natuurwetenschappen van de Universiteit Lausanne afgestudeerd. Hij kwam tot de biologie door zijn passie voor natuurbehoud en vogels kijken, waar hij zich al sinds zijn tiende levensjaar mee bezighoudt. Zijn werk bij de vereniging Grande Cariçaie begon in 1987, in het kader van een opdracht om de flora en de beplanting te monitoren. In 1990 werd hij eerst belast met het botanische toezicht, maar al snel verschoof zijn interesse naar public relations. Tegenwoordig houdt hij zich nauwelijks nog met plantkunde bezig, maar eerder met de communicatie met en begeleiding van bezoekers in de beschermde natuurgebieden. Hij is ook verantwoordelijk voor de juridische bescherming van het gebied, wat samenhangt met alle ruimtelijke ordeningsprojecten rond het natuurreservaat.
Wat betekent de naam “Grande Cariçaie”?
Stijve zegge (Carex elata)
Maar voordat je de natuur ingaat, moet je eerst weten wat de naam “Grande Cariçaie” betekent. Want het beschermde natuurgebied is vernoemd naar een plantensoort die in al zijn acht reservaten voorkomt: de stijve zegge (Carex elata). Een plant uit de cypergrassenfamilie die in pollen (pluimen) groeit en tot één meter hoog kan worden. In Zwitserland is dit een wijdverbreide moerasplant.
Niet te verwarren met riet (Phragmites australis).
Stijve zegge is niet te verwarren met riet (Phragmites australis). Deze laatste plant behoort tot een andere botanische familie, namelijk de familie van de graangewassen. Riet kan wel vijf meter hoog worden.
Laat het riet van dichtbij in je oren ruisen
Nog een typisch kenmerk van de Grande Cariçaie zijn de houten steigers waarover je tussen de stijve zegge (Carex elata) en het riet kunt wandelen. Op die manier wordt de natuurbeleving van de bezoekers nog intenser. Het rustgevende ruisen van het riet in de zachte zomerwind begeleidt je op je wandelingen door de Grande Cariçaie. Als je langzaam loopt en goed links en rechts kijkt, dan ontdek je naast insecten ook allerlei vogelsoorten, en misschien zelfs een bezige bever.
Een paar tips waar je, van voorjaar tot najaar, welke dieren kunt zien:
- De fuut is in mei met de jongen onderweg en vooral in het Pro Natura-centrum in Champ-Pittet te zien.
- De bever laat overal langs de oever sporen achter. Je kunt deze dieren daar vooral 's avonds proberen te observeren.
- In het BirdLife-centrum in La Sauge is het mogelijk de ijsvogel tijdens het broeden te bekijken.
- De baardman ist de mascotte van de Grande Cariçaie. Hij is heel eenvoudig in de buurt van het strand van Gletterens te bewonderen.
Op het water of op het land,... ... de Grande Cariçaie laat zich op allerlei manieren verkennen.
Voordat de verkenningstocht in de Grand Cariçaie van start gaat. Een paar gedragsregels voor de verkenningstocht in de Grande Cariçaie:
- op de paden en in de toegestane zones blijven
- honden aan de lijn houden
- de dierenwereld niet verstoren en geen bloemen plukken
- je afval altijd meenemen
- vuur en tenten zijn verboden, buiten de op het terrein aangewezen plaatsen.
BirdLife-natuurcentrum in La Sauge
Aan de zuidoostelijke oever van het Meer van Neuchâtel ligt het Birdlife-natuurcentrum in La Sauge, aan de rand van natuurreservaat Cudrefin. Cudrefin is een van de acht natuurreservaten die deel uitmaken van de Grande Cariçaie. Het natuurcentrum biedt speciale tentoonstellingen en buiten is er een 500 meter lang natuurpad met vier observatiehutten. Dit heb je nodig voor een succesvol uitstapje: een verrekijker, een gids en geduld – want hier worden de dieren geobserveerd zonder ze te storen. Het centrum en de buitenfaciliteiten zijn volledig toegankelijk voor rolstoelen.
Tip: met de boot van Murten door het Broyekanal varen en in La Sauge aan de wal gaan. Vervolgens loop of fiets je verder de Grande Cariçaie in.
Aan de westelijke kant van het meer in de buurt van Yverdon-les-Bains is het Pro Natura-centrum Champ-Pittet de toegangspoort naar het natuurgebied Grande Cariçaie.
Een rondleiding met biologen door het gebied van de Grande Cariçaie kan niet alleen in het BirdLife-natuurcentrum La Sauge worden geboekt, maar ook in het Pro Natura-centrum Champ-Pittet. Natuurlijk kunnen bezoekers het gebied ook zelf verkennen, zolang ze maar op de natuurleerpaden door het moeras, het bos en de tuin blijven. Verrekijkers zijn te huur bij de receptie. Verder is er een honderd jaar oude bijenkorf, een tentoonstelling over wilde en honingbijen en twee parcours, waarbij de kleintjes op het spoor van een honingdief en een vermiste egelmama het hele terrein doorstruinen.
Zonaanbidders en zwemratten
Verspreid over de oever van de Grande Cariçaie zijn er tal van zwemstranden waar je menig rustig en ontspannen uurtje kunt doorbrengen en van de schitterende zonsondergang kunt genieten. Wie zich liever voor een gezellig avondje onder de locals mengt, vindt in Estavayer-le-Lac aan de Lacustres of de Nouvelle Plage de juiste restaurants en bars.
Duik in het stenen tijdperk
In het paaldorp Gletterens ontdekken bezoekers een typisch neolithische nederzetting in Zwitserland. Aan de hand van authentieke reconstructies kan men de levenswijze van onze voorouders leren kennen, archeologische vondsten bewonderen en spannende inzichten krijgen in het leven van duizenden jaren geleden.
Het paaldorp Gletterens organiseert evenementen, animaties en workshops over de prehistorie en het leven van de eerste boeren die aan de oevers van het meer van Neuchâtel woonden. Naast activiteiten en demonstraties van prehistorische ambachten biedt het paalwoningendorp ook speciale overnachtingsmogelijkheden. Van half mei tot half september zijn er tipi's en andere weerbestendige onderkomens van bont waar u zich als een man of vrouw uit de prehistorie kunt voelen.
Verdere verkenningsmogelijkheden in de Grande Cariçaie
In de Grande Cariçaie zijn talrijke mogelijkheden om de flora en fauna te ontdekken:
- tijdens een begeleide kanotocht
- vanaf verscheidene uitkijktorens
- tijdens andere excursies in de zomer – al fietsend, peddelsurfend of uitkijkend naar bevers
Tip voor een uitstapje: Murten
De ongeveer 1,5 uur durende boottocht van Murten naar Neuchâtel is zeker aan te bevelen: als je van het middeleeuwse Zähringerstadje Murten het Broyekanaal naar het door de Belle Epoque gekenmerkte Neuchâtel volgt, kom je bij de wijngaarden van Vully. Wie vanuit Murten met de boot rechtstreeks naar de Grande Cariçaie wil, gaat bij halte “La Sauge” aan wal, bezoekt het daar gelegen BirdLife-natuurcentrum en wandelt rustig de Grande Cariçaie in. Tussen de verschillende dorpjes rijden ook regelmatig bussen en treinen.