Intro

W wielu miejscach Szwajcarii znaczenie rękodzieła jest ściśle związane z historią turystyki. Chociaż różnice pomiędzy handlem, sztuką ludową i rękodziełem są rozmyte.

Rzeźby z Brienz

W czasie klęski głodu w 1816 r., tokarz Christian Fischer z Brienz zaczął dekorować przedmioty codziennego użytku i sprzedawać je turystom. Aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie zaczął uczyć rzeźbiarstwa ludzi z regionu. W 1851 r., rzeźby z Brienz zdobyły międzynarodowe uznanie podczas Światowej Wystawy w Londynie. «Brienz Szkoła Rzeźbiarstwa» została założona w 1884 r., zostając instytucją edukacyjną i oficjalnym warsztatem szkoleniowym w kantonie Berno w 1928 r. Obecnie znana jako «Szkoła Rzeźbiarska», instytucja jest jedynym miejscem w Szwajcarii, gdzie młodzi ludzie mogą uczyć się sztuki rzeźbiarstwa. Od 2009 r. szkoła także zapewnia szkolenie zawodowe dla nowych tokarzy, wytwórców koszy, bednarzy. Obecnie, profesjonalni rzeźbiarze prowadzą niezależne firmy, realizują wymagające kontrakty, ale także wykonują pamiątki, ponieważ powiązanie pomiędzy rzeźbą a turystyką pozostaje silne po upływie dwustu lat pomimo różnych prób dywersyfikacji. Ponieważ produkty oraz historyczna i praktyczna wiedza o «Schnätzen» (rzeźbiarstwie) są zagrożone przez zmieniające się czasy, w 1990 r. zostało założone « Stowarzyszenie Kolekcjonowania i Wystawiania Rzeźb z Briez » z kolei w 2009 r. powstało «Szwajcarskie Muzeum Rzeźb»

Wyrób gontów

Wybór odpowiedniego drewna, posiadanie instynktowego talentu do rozdzielania i cięcia poszczególnego gontu pod właściwym kontem: sztuka rzemieślnika jest tak precyzyjna jak i ponadczasowa. Jedynie dziesięciu rzemieślników lub producentów gontów pozostaje w zachodniej Szwajcarii i są oni mistrzami w swoim fachu. Pracują niezmorodwanie aby pokryć dachy i fasady setkami gontów. Te cienkie, drewniane płytki są głównie wykonane ze świerku. Drewniane gonty są znane pod różnymi nazwami w zależności od rozmiaru i regionu (np. tavillons we Fryburgu i Alpach Vaud). Gonty przyjmują srebrzyste odcienie szarości z biegiem czasu, gdy drewno chroni się przed czynnikami atmosferycznymi. W Szwajcarii, najwcześniejsze przykłady gontów pochodzą z czasów galoromańskich i zostały zrobione w Holderbank (Solothurn) i Oberwinterthur. Głosiły długą tradycję. Gonty na płaskowyżu szwajcarskim nie zostały zastąpione glinianymi cegłami do XVII i XVII w., a na terenach górskich były używane do XIX w.. Pojawienie się nowych materiałów i środków zapobiegającym pożarom wsi doprowadziło do stopniowego spadku użycia drewnianych gontów. Tym sposobem obecnie można je jedynie podziwiać na historycznych budynkach, alpejskich chatach i górskich schroniskach. Dachy i fasady wykonane z gontów są typową cechą Fryburga i pogórza alpejskiego Vaud. Fasady z gontów nie były wymieniane przez 100 lat. Wszystko wskazuje, że produkcja gontów jest trudną ale wartą zachodu pracą. Rzemiosło jest wykonywane z pasją, ale zagrożone przez ciągle malejący rynek.

Obraz poya

W dialekcie Fryburga, proste, dwusylabowe słowo «po-ya» opisuje wejście na alpejskie pastwisko . Od lat 60. XX wieku termin ten odnosił się w szczególności do obrazów o ważnych wydarzeniach w wiejskim życiu. Poya, która symbolizuje początek sezonu produktywnego, pierwszy raz zaczęła pojawiać się na początku XIX w. na fasadach domów w gospodarstwach rolnych w pogórzu Alp Fryburskich. Każdy właściciel żywego inwentarza ozdabiał swoje gospodarstwo obrazem stada idącego w góry wczesnym latem. Poya pokazuje długą procesję krów i innych zwierząt gospodarskich przez cały obraz, w towarzystwie pastuchów w wysokich kapeluszach i innych rzeczach typowych dla górskiego życia. Sylvestre Pidoux (1800-1871) z Vuadens jest uważany za pierwszego malarza tego gatunku. Jego prace są postrzegane jako trwały i wciąż rozwijający się model, który odzwierciedla zmiany w alpejskiej gospodarce i hodowli zwierząt. Obecnie kilkaset obrazów poya można znaleźć w gospodarstwach regionu. Jest około piętnastu malarzy amatorów, którzy potrafią malować tego typu obrazy. Chociaż liczba górskich gospodarzy spada, zainteresowanie obrazami poya rośnie, a artyści znajdują nowych nabywców. Ich dekoracyjne właściwości przyciągają turystów, jak i różne media. Obrazy poya można także podziwiać w Musée Gruérien w Bulle.

Malowane meble

Sztuka chłopska (Bauernmalerei) w Appenzell i Toggenburg jest wyjątkowa w alpejskiej sztuce ludowej. Obecnie obejmuje wiele form ekspresji, a przeszłość wskazuje niejednoznaczność terminu «sztuki chłopskiej ». We wschodniej Szwajcarii, malowane prace przedstawiające wiejskie życie można śledzić od XVI w.. W latach 1750 - 1850 znajdują swój wyraz w szorstkich muralach malowanych na drewnianych ścianach, górnych częściach szwajcarskich lub sojuszniczych szyb okiennych i na meblach chłopskich. W XIX w. "Sennenstreifen" (długie, wąskie malowidła alpejskiego bydła), na podstawach wiader do mleka, malowanych deskach i obrazy alpejskiego bydła były wykonywane przez rolników chcących pokazać swoje stada. W drugiej połowie XX w. nastąpiły zmiany w szacie graficznej jak i jej postrzeganiu. Osoby zainteresowane sztuką zaciekawiły się sztuką chłopską. Przemysł i turystyka wykorzystały sztukę chłopską jako środek reklamy. Uczeni i miłośnicy szukali «prawdziwej» sztuki chłopskiej i wierzyli, że mogą ją znależć w pracach z przeszłości, biorąc pod uwagę, że współczesne dzieła są nostalgią, hobby lub pamiątką artystyczną. To błędne pojęcie zostało poprawione. Pośród artystów XX w. była i nadał jest wielka, twórcza energia, w tym także wśród malujących gospodarzy. Opracowali własne style i znaleźli nowe formy ekspresji dla tradycyjnych tematów sztuki alpejskiej.

Berneńska ceramika w stylu chłopskim

Region Thun-Heimberg-Langnau jest znany w całej Europie z ręcznie robionej ceramiki z bogatymi zdobieniami. Producenci, głównie firmy rodzinne używają tradycyjnych technik do tworzenia małych serii i wyjątkowych egzemplarzy. Przez długi czas, małe gospodarstwa rolne wyrabiały garnki na własny użytek, co dało początek «chłopskiej ceramice (Bauernkeramik)». Na początku XVIII w., pięć ośrodków ceramiki z własnymi znakami towarowymi, zostało założonych w kantonie Berno. Langnau, Heimberg i Albligen wytwarzały naczynia stołowe z gliny z dodatkiem wody, podczas gdy Simmental i Bäriswil produkowały glazurowany na biało fajans. Popyt na ceramikę w stylu chłopskim gwałtownie wzrósł wraz z turystyką w XIX wieku. W okresie pełnego rozkwitu około 1900 r., wiele zakładów prezentowało ceramikę dekoracyjną, egzemplarze wystawiennicze i Thun Majolica na targach w Paryżu i Londynie. Rzemiosło jest obecnie zagrożone, pomimo praktyk w rekrutacji świeżej krwi. Z drugiej strony, zmieniające się nawyki konsumentów i tani towar z importu, przyczynił się do trudnych warunków gospodarczych dla garncarzy. Z kolei Konfederacja połączyła zawody «garncarza/in» i «malarza ceramiki» w jeden kierunek zawodowy, «ceramik».

Sztuka découpage w Pays d’Enhaut

Czasami prosty kawałek papieru może uchwycić całą poezję alpejskiej tradycji. Ten niewielki cud jest możliwy dzięki sztuce découpage, w której wzory, jak koronka, są skrupulatnie wycinane nożyczkami lub ostrym nożem. Obrazki są wykonywane tradycyjnie w jednym kawałku, w czerni i bieli– niemniej jednak découpage może przybierać rożnego rodzaju odcienie i formy, czasami pojawiające się jako kolaż z papieru w różnych kolorach. Współcześni artyści découpage kochają motywy asymetryczne, graficzne i abstrakcyjne. Tymczasem tradycjonaliści preferują sceny, takie jak wypas alpejskiego bydła lub wyrób sera, tradycyjne siedlisko z domami w stylu alpejskim i drewniane domy, kompozycje kwiatowe lub serca i motywy geometryczne. W regionie Vaud, Pays d’Enhaut, découpage przedstawia symbole szwajcarskiej idylli w tradycji dwóch wielkich lokalnych mistrzów, Johanna-Jakoba Hauswirtha (1809-1871) i Louisa Saugy (1871-1953). Découpage zainspirowany lokalnym życiem rozprzestrzenił się z Pays d‘Enhaut po całej Szwajcarii, zwłaszcza w Saanenland, Dolinie Simmen i kantonie Fryburg. Jednakże są artyści w innych regionach. Szwajcarskie stowarzyszenie Freunde des Scherenschnitts (Przyjaciele Découpage) liczą obecnie ponad 500 członków. Mimo to, w Szwajcarii wciąż nie ma szkoły, w której uczy się tej sztuki – Jest często praktykowana przez niezależnych artystów samouków. Większość artystów découpage posiada inne źródło dochodu lub partnera, który pracuje. Tylko pięciu zarabia na życie jedynie z découpage.

Powiązane linki:

Wiele tradycyjnych szwajcarskich rzemiosł i zawodów można doświadczyć każdego dnia w skansenie Ballenberg
Żywe tradycje